Warunki eksportu polskich jabłek do Chin

            Utrzymujące się embargo na eksport owoców do Rosji zmusza sadowników do poszukiwania nowych rynków zbytu na owoce. W takich krajach jak: Chiny, Indie, Wietnam, Singapur, czy Arabia Saudyjska polskie owoce cenione są za jakość i konkurencyjną cenę. Pozytywne efekty wizyt zagranicznych firm importowych pozwalają mieć nadzieję na zbyt wyprodukowanych jabłek. Jednak eksport do tych państw narzuca zastosowanie takich technologii, które zapewnią wysoką jakość eksportowanych owoców.

Procedury dopuszczające owoce na rynek chiński rozpoczęły się od złożenia wniosku przez Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa (GIORiN) do Generalnej Administracji ds. Nadzoru Jakości, Inspekcji i Kwarantanny Chińskiej Republiki Ludowej (AQSIQ) o przeprowadzenie analizy ryzyka w odniesieniu do świeżych owoców – jabłek w sierpniu 2014 r. W październiku 2014 r. uzgodniony został harmonogram procedury podczas wizyty delegacji GIORiN w Pekinie. Rewizyta ekspertów chińskich w Polsce we wrześniu 2015 r. pozwoliła ocenić stan plantacji. Następnie 20 czerwca 2016 r. podpisano Protokół w sprawie wymagań fitosanitarnych dla eksportu jabłek z Polski do Chin pomiędzy MRiRW a AQSIQ. Instytucją zaangażowaną w przygotowanie możliwości eksportu jabłek był GIORiN, który opracował procedurę rejestracji, szczegółowe wytyczne dla zarejestrowanych podmiotów w celu spełnienia wymagań fitosanitarnych określonych w Protokole, zasady prowadzenia monitoringu na terenie kraju, pod kątem występowania Erwinia amylovora oraz wytyczne do kontroli owoców, pod kątem porażenia sadów przez grzyba Neofabraea malicorticis w tym metodykę badawczą. Natomiast Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach opracował Załącznik do metodyki integrowanej ochrony „Dodatkowe wymagania przy produkcji jabłek przeznaczonych do wysyłki do Chińskiej Republiki Ludowej”.Warunkiem niezbędnym przy eksporcie jabłek jest rejestracja poszczególnych podmiotów od których owoce muszą spełniać normy bezpieczeństwa sanitarnego oraz być wolne od agrofagów kwarantannowych, istotnych z punktu widzenia Chin (załącznik do Protokołu). Nadzór nad spełnieniem wymogów sprawuje PIORiN.

            Jabłka przeznaczone na rynek chiński powinny pochodzić z sadów utrzymywanych w odpowiednich warunkach fitosanitarnych gdzie na bieżąco usuwane są spady, gałęzie, chwasty i opadłe liście. W sadach tych powinny być stosowane zasady integrowanej ochrony roślin lub integrowanej produkcji roślin (IP)). Producent zobowiązany jest do prowadzenia monitoringu (w szczególności na: E. amylovora, C. pomonellai N. malicorticis) i dokonywania zapisów np. w Notatniku Integrowanej Produkcji. Ochrona sadu i owoców powinna być prowadzona zgodnie z programem (metodyką) oraz warunkami Protokołu. Należy zwracać szczególną uwagę na agrofagi kwarantannowe istotne dla Chin jak:

  1. Archips rosanus – zwójka różóweczka
  2. Anthonomus rubi – kwieciak malinowiec
  3. Cydia pomonella – owocówka jabłkóweczka
  4. Eriosoma lanigerum – bawełnica korówka
  5. Epidiaspis leperii – tarcznik brzozowiec
  6. Hoplocampa testudinea – owocnica jabłoniowa
  7. Lepidosaphes ulmi – skorupik jabłoniowy
  8. Rhopalosiphum insertum – mszyca jabłoniowo-zbożowa
  9. Neofabraea malicorticis, Neofabraea alba,  Neofabraea perennans  – grzyby wywołujący gorzka zgniliznę
  10. Venturia inaequalis – parch jabłoni
  11. Monilinia fructicola – brunatna zgnilizna drzew owocowych
  12. Erwinia amylovora – zaraza ogniowa

Tak w przypadku owocówki jabłkóweczki należy prowadzić monitoring z zastosowaniem pułapek od okresu kwitnienia (wiosną) do czasu zbioru i pakowania owoców. Wymogiem jest zastosowanie co najmniej jednej pułapki na 1 hektar sadu (ale co najmniej 5 pułapek w sadzie o powierzchni do 5 ha) i wymiana wkładów wabiących raz na miesiąc. Kontrola pułapek powinna być przeprowadzana raz w tygodniu a wyniki każdorazowo dokumentowane. W przypadku stwierdzenia szkodnika należy zastosować skuteczne zabiegi zwalczające. Wymogi dotyczące chorób grzybowych obejmują regularny monitoring pod kątem uszkodzeń pni i kor zarówno w okresie spoczynku jak i w okresie wegetacji. Producent zobowiązany jest do systematycznego usuwania opadłych liści, spadów, porażonych gałęzi i owoców oraz niszczenie miejsc zimowania organizmów szkodliwych (źródeł infekcji). Dodatkowo przed zbiorem należy obowiązkowo wykonać zabieg fungicydem (nawet przy braku przesłanek z monitoringu lub wykonywaniu zabiegów w trakcie uprawy) oraz w przypadku wystąpienia opadów jego powtórzenie. Zabezpieczając owoce przed gorzką zgnilizną dodatkowo można zastosować rozbiorczo nowo zarejestrowany środek – PENBOTEC 400 SC. Przeznaczony jest do stosowania 16 godzin po zbiorze przez zanurzanie lub zraszanie owoców. Duże wymogi są odnośnie zarazy ogniowej gdyż po wykryciu bakterii w sadzie lub strefie buforowej eksport jabłek do Chin zostanie zawieszony do czasu zaakceptowania przez AQSIQ podjętych działań zwalczających. Wymagane są na obecność zarazy ogniowej przynajmniej trzy lustracje. Pierwsza od 30 do 40 dni po kwitnieniu, następna po rozpoczęciu wzrostu pędów oraz trzecia przed zbiorem jabłek.

Procedury obejmują również mycie, sortowanie i kalibrowanie jabłek. W trakcie obróbki należy usuwać małe, porażone lub zdeformowane owoce. Usunąć należy również resztki roślinne (liście, korzenie i ziemię). Opakowania wykorzystywane w eksporcie jabłek powinny być czyste, nieużywane, spełniać wymogi sanitarne i chińskie wymogi w zakresie kwarantanny roślin. Każde opakowanie powinno zawierać opis produktu, nazwę kraju i miejsca pochodzenia (region, miasto lub okręg administracyjny) w językach chińskim i angielskim oraz nazwę i numer rejestracyjny sadu i pakowalni.

Przed wydaniem świadectwa fitosanitarnego weryfikacji podlega dokumentacja w zakresie wniosku i zezwolenia importowego AQSIQ, kontroli dokumentacji, oznakowania opakowań. Natomiast 2% całkowitej liczby kartonów w przesyłce poddaje się ocenie wizualnej owoców. Ocenia się minimum 1200 owoców, bez względu na wielkość przesyłki i co najmniej 60 owoców jest krojonych na obecność agrofagów kwarantannowych, istotnych dla Chin. W przypadku stwierdzenia występowania Cydia pomonella (owoce), Erwinia amylovora (sad+strefa)lub Neofabraea malicorticis (sad) świadectwo fitosanitarne nie jest wydawane. Kontroli podlega również przesyłka na miejscu. W zależności od gatunku wykrytego organizmu kwarantannowego dla Chin przesyłka może zostać poddana zabiegowi, odesłana lub zniszczona.

Z uwagi na wprowadzenie projektu w czasie sezonu wegetacyjnego w tym roku warunkowo strona chińska dopuściła niezarejestrowane w Chinach substancje aktywne, ale dopuszczone w Polsce. Ważne jest aby pozostałości tych substancji aktywnych w jabłkach nie przekraczały poziomów określonych przez standardy chińskie a w przypadku braku tych norm spełniały standardy międzynarodowe (Codex Alimentarius).

Małgorzata Kołacz KPODR Minikowo

na podstawie wykładu Pani Sylwii Jurkiewicz z GIORiN z Warszawy

15 listopada 2016 r. w Przysieku na VII Zjeździe Sadowników Województwa Kujawsko-Pomorskiego