Obszary szczególnie narażone na zanieczyszczenia azotanami pochodzenia rolniczego (OSN)

 

Wody wrażliwe na związki azotu i obszary szczególnie narażone na zanieczyszczenia związkami azotu pochodzącymi ze źródeł rolniczych wyznaczone zostały po raz pierwszy  
w grudniu 2003 roku zgodnie z zaleceniami Dyrektywy Azotanowej. Podstawą do wyznaczenia obszarów (OSN) była Ustawa  z 18 lipca 2002 roku Prawo Wodne i rozporządzenie wykonawcze do tej ustawy (Dz. U. Nr 241, poz.2093).   Dla tych obszarów  opracowane zostały  programy działań, których celem jest ograniczenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych. Nadmierne stężenia azotanów w wodzie stanowią zagrożenie dla zdrowia człowieka i zwierząt, jak również dla równowagi życia biologicznego, powodują one bowiem proces eutrofizacji wód. Zanieczyszczeniom azotanami towarzyszą zanieczyszczenia innymi substancjami szkodliwymi, które mogą stanowić zagrożenie dla zasobów wody w przyrodzie.

Jednym z czynników zwiększających zanieczyszczenia są spływy obszarowe, z którymi przedostają się do rzek i innych cieków wodnych  związki  wymywane  z terenów użytkowanych rolniczo. Są to głównie substancje organiczne, związki fosforu oraz niektóre związki chemiczne pochodzące ze stosowanych w rolnictwie środków ochrony roślin. Zanieczyszczenia te wynikają z nieprawidłowo prowadzonej działalności rolniczej, przede wszystkim z niewłaściwego stosowania nawozów organicznych (obornik, gnojówka, gnojowica) i mineralnych.

Początkowo zidentyfikowano 11 gmin, na obszarze których występują wody wrażliwe na zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych. W roku 2007 dokonano weryfikacji tych obszarów i okazało się, że poza gminą Płużnica, wszystkie pozostałe obszary po czteroletniej realizacji programu ograniczania zanieczyszczeń kwalifikują się do kontynuacji tego programu. Ponadto na podstawie weryfikacji określonych kryteriów wyznaczono obszary OSN w 6 kolejnych gminach. Więc w latach 2008-2012  OSN-y w naszym województwie obejmowały 16 gmin w 6 powiatach.

Rok 2012 był rokiem kolejnej weryfikacji i wyznaczenia nowych obszarów. Ze względu na negatywną opinię oraz duże naciski ze strony Unii Europejskiej zwiększono obszar OSN z 1,49% do 4,46% w skali całego kraju. W województwie kujawsko-pomorskim obszary wrażliwe na zanieczyszczenia azotanami wyznaczono w 47 gminach w 13 powiatach. Powierzchnia, na której prowadzone muszą być działania ograniczające spływy azotanów obejmuję 11,7% powierzchni województwa, co stanowi 20,3% powierzchni gruntów rolnych. Obecnie w czteroletnim okresie 2012-2016 wymienia się obszary na terenie trzech Regionalnych Zarządów Gospodarki Wodnej: w Gdańsku, Poznaniu i Warszawie.

W roku 2012 ujednolicone zostały również programy działań ochrony w/w terenów poszczególnych Regionalnych Zarządów Gospodarki Wodnej. Ma to ułatwić realizację zadań na tych obszarach by skuteczniej  chronić wody powierzchniowe i gruntowe przed czynnikami szkodliwymi pochodzenia rolniczego, głównie azotanami. Do tej pory każdy z obszarów szczególnie narażonych miał własny Program Ochrony.

 

 

Natalia Narewska

KPODR w Minikowie