Progi szkodliwości w integrowanej ochronie roślin

Ustawa o środkach ochrony roślin z dnia 8 marca 2013 r. nakłada na wszystkich profesjonalnych użytkowników środków ochrony roślin obowiązek stosowania integrowanej ochrony. Zgodnie z nią  użytkownicy profesjonalni są zobowiązani do wskazania sposobu realizacji wymagań integrowanej ochrony roślin poprzez podanie w dokumentacji, o której mowa w art. 67 ust. 1 rozporządzenia nr 1107/2009 (ewidencja stosowania środków ochrony roślin), co najmniej przyczyny wykonania zabiegu środkiem ochrony roślin.

 

Profesjonalni użytkownicy środków ochrony roślin zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin mają obowiązek podejmowania decyzji o zastosowaniu chemicznych zabiegów ochrony roślin z uwzględnieniem:

ü  wyników monitoringu występowania organizmów szkodliwych,

ü  progów ekonomicznej szkodliwości organizmów szkodliwych,

ü  wskazań programów wspomagania decyzji w ochronie roślin,

ü  profesjonalnego doradztwa.

Jednocześnie nadmienić należy, że istotne w tym procesie jest przeprowadzenie lustracji uprawy na obecność agrofagów, a korzystanie z innych mechanizmów (w tym progów szkodliwości) przy podejmowaniu decyzji o zastosowaniu środka ochrony roślin jest dobrowolne i powinno być pomocne.

Na dzień dzisiejszy nie ma konieczności zapisywania w ewidencji stosowania środków ochrony roślin w pozycji „przyczyna zastosowania środka ochrony roślin” progu szkodliwości występującego na plantacji. Należy natomiast podać nazwę gatunkową zidentyfikowanego agrofaga.

            W ostatnim czasie powstały metodyki integrowanej ochrony wielu roślin uprawnych. Zawierają one treści związane z progami szkodliwości i można powiedzieć, że w zależności od autora zagadnienia te są różnie traktowane. Wydaje się, że dość poważnym obszarem pracy naukowej będzie w najbliższej przyszłości opracowanie progów szkodliwości dla chwastów w uprawach.

Poniżej podane są przykładowe progi szkodliwości w uprawach: burak cukrowy, jęczmień jary i ozimy, pszenica jara i ozima, kukurydza i rzepak (źródło: metodyki integrowanej
ochrony roślin /http://www.minrol.gov.pl/Informacje-branzowe/Produkcja-roslinna/Ochrona-roslin/Integrowana-ochrona-roslin/Metodyki-integrowanej-ochrony-roslin).

 

Przykładowe progi szkodliwości

  1. 1.      BURAK CUKROWY

1.1. Chwasty

Chwasty

liczba roślin na 30 m rzędu

Chwastnica jednostronna

10

Gorczyca polna

5

Komosa biała

5

Owies głuchy

15

Psianka czarna

15

Szarłat szorstki

5

Włośnice

5

 

1.2. Choroby

1.2.1.      Progi ekonomicznej szkodliwości chwościka buraka

Termin

Ocena

do 5 sierpnia

nie więcej niż na 5% roślin

między 5 a 15 sierpnia

na około 15% roślin

od 15 sierpnia do pierwszej dekady września

na 45% roślin

 

1.3. Szkodniki. Progi ekonomicznej szkodliwości

Szkodnik

Próg szkodliwości

Termin obserwacji

Szkodniki glebowe

Drutowce

5–8 osobników/m2

od początku okresu wegetacji

Gąsienice rolnic

6 osobników/m2

od początku okresu wegetacji do sierpnia

Mątwik burakowy

500 jaj i larw/100g

gleby od początku do końca okresu wegetacji

Pędraki

5–6 osobników/m2

od początku okresu wegetacji

Szkodniki nalistne

Pchełka burakowa

obecność chrząszczy lub uszkodzeń na roślinach, w warunkach sprzyjających

dalszemu uszkadzaniu buraków

od wschodów do fazy 2 liści

Śmietki

(w rejonach, w których

więcej niż jedno pokolenie

wyrządza duże szkody)

– 4 jaja lub miny/roślinę w fazie

dwóch liści właściwych (BBCH 12)

– 8 jaj lub min/roślinę w fazie

czterech liści właściwych (BBCH 14)

> 20 jaj lub min/roślinę w fazie

sześciu liści właściwych (BBCH 16)

od wschodów do fazy 8 liści

 

Śmietki

(dla pozostałych regionów)

– 4 jaja lub miny/roślinę w fazie dwóch liści właściwych (BBCH 12)

– 16 jaj lub min/roślinę w fazie czterech liści właściwych (BBCH 14)

Mszyca trzmielinowoburakowa

co najmniej 15% zasiedlonych roślin

od fazy 4 liści

Drobnica burakowa

20% opanowanych

roślin od wschodów do fazy 4 liści

Gąsienice błyszczek

8–10 osobników/m2

od przełomu czerwca i lipca

 

  1. 2.      JĘCZMIEŃ OZIMY I JARY 

2.1. Chwasty

Chwasty

liczba w szt. /m2

Gorczyca polna

2,0

Maruna bezwonna

3,0–6,0

Miotła zbożowa

10,0–15,0

Ostrożeń polny

0,1–2,0

Owies głuchy

5,0

Przetaczniki

10,0–15,0

Przytulia czepna

0,1–1,8

 

2.2. Choroby

Choroba

Termin obserwacji

Próg ekonomicznej szkodliwości

Łamliwość źdźbła zbóż i traw

od początku fazy strzelania w źdźbło do fazy pierwszego kolanka

20–30% źdźbeł z pierwszymi

objawami porażenia

Mączniak prawdziwy zbóż i traw

w fazie krzewienia

25–35% roślin z pierwszymi

objawami porażenia (pojedyncze, białe skupienia struktur grzyba)

w fazie strzelania w źdźbło

 

10% źdźbeł z pierwszymi

objawami porażenia

Plamistość siatkowa

 

w fazie krzewienia

 

15–20% powierzchni liści

z objawami choroby

w fazie strzelania w źdźbło

 

15–20% powierzchni liści

z objawami choroby

Rdza jęczmienia

w fazie krzewienia

10–15% liści z pierwszymi

objawami porażenia

w fazie strzelania w źdźbło

10% źdźbeł z pierwszymi objawami porażenia

Rynchosporioza

w fazie krzewienia

 

15–20% powierzchni liści

z objawami choroby

w fazie strzelania w źdźbło

 

15–20 % powierzchni liści

z objawami choroby

 

2.3. Szkodniki

Szkodnik

Termin obserwacji

Próg szkodliwości

Drutowce

przed siewem

brak

Lednica zbożowa

wzrost i krzewienie na wiosnę

2–3 osobniki dorosłe na 1 m2

formowanie ziarna, dojrzałość mleczna

2 larwy na 1 m2

Łokaś garbatek

jesień – wschody do przerwania wegetacji

1–2 larwy lub 4 świeżo

uszkodzone rośliny na 1 m2

wiosna – początek wegetacji

3–5 larw lub 8–10 świeżo

uszkodzonych roślin na 1 m2

Miniarki

wyrzucanie liścia flagowego

brak

Mszyce

kłoszenie lub zaraz po wykłoszeniu

5 mszyc na 1 kłosie

Nałanek kłosiec

kwitnienie i formowanie ziarna

3–5 chrząszczy na 1 m2

lub 5 pędraków na 1 m2

Niezmiarka paskowana

jesienią

1 jajo na 10 źdźbłach lub 10% uszkodzonych źdźbeł

Paciornica pszeniczanka

kłoszenie

5–10 owadów na 1 kłosie

Pędraki

przed siewem

brak

Ploniarka zbożówka

wiosenne krzewienie

6 larw na 100 roślinach

Pryszczarek pszeniczny

kłoszenie

8 larw na 1 kłosie

Pryszczarek zbożowiec

wyrzucenie liścia flagowego

15 jaj na 1 źdźble

Rolnice

przed siewem

6–8 gąsienic na 1m2

Skrzypionki

wyrzucanie liścia flagowego

1–1,5 larwy na źdźble

Śmietka kiełkówka

rozwój liści

brak

Śmietka ozimówka

na wiosnę

10 roślin uszkodzonych na 30 badanych lub 80 larw na 1 m2

Wciornastki

strzelanie w źdźbło

10 larw na źdźbło

do pełni kwitnienia

5–10 owadów dorosłych lub larw na 1 kłosie

wypełnianie ziarna

40–50 larw na 1 kłosie

Ździeblarz pszeniczny

 

kłoszenie

 

4 owady na 1 m2 lub

32 larwy na 1 m2

albo 1 larwa na 12 źdźbłach

Żółwinek zbożowy

wzrost i krzewienie na wiosnę

2–3 osobniki dorosłe na 1 m2

 

formowanie ziarna, dojrzałość mleczna

2 larwy na 1 m2

 

  1. 3.      KUKURYDZA

 

3.1.Chwasty

Spadek plonu ziarna o 5%, przy liczbie chwastów na powierzchni 10 m2 w okresie zbioru

Chwasty

liczba roślin na 10 m2

Chwastnica jednostronna

60

Komosa biała

5

Rdestówka powojowata

20

Szarłat szorstki

20

 3.2. Choroby

Z uwagi na brak opracowanych progów szkodliwości, naukowcy zalecają podjąć decyzję o zastosowaniu ochrony chemicznej przeciwko chorobom na podstawie monitoringu stanu fitosanitarnego plantacji i własnego doświadczenia. Dla potrzeb wykonania obserwacji zaleca się od siewów aż po zbiór plonu systematyczne analizowanie co najmniej 100 roślin w czterech miejscach zasiewu (razem minimum 400) na obszarze 1 ha. Z każdym kolejnym hektarem liczbę roślin należy zwiększać co najmniej o 50.

3.3. Szkodniki

Szkodnik

Termin obserwacji

Próg szkodliwości

Drutowce

przed siewem (BBCH 00)

2–8 larw na 1 m2

Lenie

po wschodach (od BBCH 10)

10 larw na 1 m2

Mszyce

od wiechowania (BBCH 51)

300 mszyc na 1 roślinie

Omacnica prosowianka

 

faza wiechowania (BBCH 51–59)

 

6–8 złóż jaj na 100 roślinach lub gdy w poprzednim roku było uszkodzone 15% roślin kukurydzy uprawianej na ziarno lub 30–40% uszkodzonych roślin

uprawianych na kiszonkę i CCM

Ploniarka zbożówka

od wschodów do 4 liści (BBCH 10–14)

1 larwa na 1 roślinę lub uszkodzenie 15% roślin w roku poprzednim

Rolnice

Wschody (BBCH 10–14)

1 gąsienica na 2 m2 pola

 

stadium 5-6 liści (BBCH 15–16)

 

1–2 gąsienice po III wylince na 1 m2 uprawy

 

  1. 4.      PSZENICA JARA I OZIMA

 

4.1. Choroby

Choroba

Termin obserwacji

Próg ekonomicznej szkodliwości

Łamliwość źdźbła zbóż i traw

od początku fazy strzelania

w źdźbło do fazy pierwszego

kolanka

20–30% źdźbeł z objawami porażenia

Mączniak prawdziwy zbóż i traw

w fazie krzewienia

 

50–70% roślin z pierwszymi objawami porażenia (pojedyncze, białe skupienia

struktur grzyba)

w fazie strzelania w źdźbło

 

10% roślin z pierwszymi objawami porażenia

w fazie kłoszenia

pierwsze objawy porażenia na liściu podflagowym, flagowym lub na kłosie

Rdza brunatna pszenicy

w fazie krzewienia

10–15% liści z pierwszymi objawami porażenia

w fazie strzelania w źdźbło

10% źdźbeł z pierwszymi objawami porażenia

w fazie kłoszenia

 

pierwsze objawy porażenia na liściu podflagowym lub flagowym

Rdza żółta zbóż i traw

w fazie krzewienia

30% roślin z pierwszymi objawami

w fazie strzelania w źdźbło

10% porażonej powierzchni liścia podflagowego

w fazie kłoszenia

pierwsze objawy porażenia na liściu podflagowym lub flagowym

Septorioza paskowana

liści pszenicy

w fazie krzewienia

30–50% liści z pierwszymi objawami porażenia lub 1% liści z owocnikami

w fazie strzelania w źdźbło

10–20% porażonej powierzchni liścia

podflagowego lub 1% liści z

owocnikami

w fazie kłoszenia

5–10% porażonej powierzchni liścia flagowego lub 1% liści z owocnikami

Septorioza plew pszenicy

w fazie krzewienia

20% roślin z pierwszymi objawami porażenia

w fazie strzelania w źdźbło

20% porażonej powierzchni liścia podflagowego lub 1% liści z owocnikami

w fazie początku kłoszenia

10% porażonej powierzchni liścia podflagowego lub 1% liści z owocnikami

w fazie pełni kłoszenia

1% porażonej powierzchni liścia flagowego

Brunatna plamistość

liści zbóż

w fazie krzewienia

10–15% porażonych roślin z pierwszymi objawami porażenia

w fazie strzelania w źdźbło

5% liści z pierwszymi objawami porażenia

w fazie kłoszenia

5% liści z pierwszymi objawami porażenia

 

  1. 5.      RZEPAK

 

5.1. Chwasty

W wydawnictwach: popularnych, popularno-naukowych, oświatowych, informatorach doradczych i wielu innych można spotkać dane na temat progów szkodliwości chwastów, które nie są spójne. Na przykład:

chaber bławatek próg szkodliwości osiąga w przedziale 7–10 roślin/m2,

mak polny  - 10–25 roślin/m2.

samosiewy zbóż -  20 roślin/m2.

 

5.2. Choroby

Choroba

Progi szkodliwości

(% roślin z pierwszymi objawami choroby)

Cylindrosporioza

10–20

Czerń krzyżowych

10–30 (20)

Szara pleśń

10–30 (20)

Sucha zgnilizna kapustnych

10–20

Zgnilizna twardzikowa

pierwsze oznaki choroby (1% roślin)

 

5.3. Szkodniki

Szkodnik

Termin obserwacji

Próg szkodliwości

Chowacz brukwiaczek

początek marca – koniec marca

(BBCH 20–29)

10 chrząszczy w żółtym naczyniu w ciągu kolejnych 3 dni lub 2–4 chrząszczy na 25 roślinach

Chowacz czterozębny

przełom marca i kwietnia

(BBCH 25–39)

20 chrząszczy w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni lub 6 chrząszczy na 25 roślinach

Chowacz galasówek

wrzesień – październik

(BBCH 12–19)

2–3 chrząszcze w żółtym

naczyniu w ciągu 3 dni

Chowacz podobnik

przełom kwietnia i maja (BBCH 60–69)

4 chrząszcze na 25 roślinach

Gnatarz rzepakowiec

 

rzepak jary: czerwiec, lipiec (BBCH

60–69), rzepak ozimy: wrzesień,

październik (BBCH 11–19)

1 gąsienica na 1 roślinie

Mszyca kapuściana

 

od początku rozwoju łuszczyn (BBCH 71–79)

2 kolonie na 1m2 na brzegu pola

Pchełka rzepakowa

 

wrzesień, październik

(BBCH 12–19)

3 chrząszce na 1 mb rzędu

Pchełki ziemne

po wschodach (BBCH 10–15)

1 chrząszcz na 1 mb rzędu

Pryszczarek kapustnik

od początku opadania płatków

kwiatowych (BBCH 65–69)

1 owad dorosły na 4 rośliny

Rolnice

wschody roślin (BBCH 9–16)

6–8 gąsienic na 1 m2

Słodyszek rzepakowy

zwarty kwiatostan (BBCH 50–52)

1 chrząszcz na roślinie

luźny kwiatostan (BBCH 53–59)

3–5 chrząszczy na roślinie

Ślimaki

bezpośrednio po siewie oraz

w okresie wschodów (BBCH 8–11)

2–3 ślimaki średnio na pułapkę lub zniszczenie 5% roślin

w fazie 1–4 liści i w fazach

późniejszych (BBCH 11–15)

4 lub więcej ślimaków średnio na pułapkę lub zniszczenie 10% roślin w stopniu silnym lub bardzo silnym

Śmietka kapuściana

wrzesień – listopad (BBCH 15–19)

1 śmietka w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni

Tantniś krzyżowiaczek

wrzesień – październik (BBCH 12–19)

1 gąsienica na 1 roślinie