Od bieżącego roku, po dwóch latach obowiązywania nowego systemu wsparcia bezpośredniego nastąpią pewne zmiany w tytułach i stawkach płatności. Korekty dotyczą głównie wsparcia związanego z produkcją. Jest to ta część pomocy, na którą corocznie przeznaczane jest 15% ogólnej puli środków przyznanych na dopłaty z budżetu wspólnej polityki rolnej (ok. 2,2 mld zł z ponad 14,8 mld zł za 2016 rok).

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi proponując zmiany w dotychczasowej ustawie uzasadniał je potrzebą większego wsparcia gospodarstw, w których sytuacja dochodowa jest najtrudniejsza, dostosowaniem regulacji do rezygnacji z kwotowania produkcji cukru oraz uwzględnieniem wniosków wynikających ze zdobytych do tej pory doświadczeń. W następstwie zaproponowanych korekt płatności związane do powierzchni upraw przysługują do uprawy w plonie głównym:

- głównych roślin strączkowych na nasiona,

- większości wysokobiałkowych roślin pastewnych;

- ziemniaków skrobiowych,

- buraków cukrowych,

- pomidorów,

- chmielu,

- truskawek,

- lnu lub konopi włóknistych.

Oznacza to, że bezpośredniego wsparcia nie otrzymają już producenci malin, a wcześniejszą dopłatę do uprawy roślin wysokobiałkowych zastąpią dwie nowe płatności o różnych stawkach – jedna do upraw na nasiona i druga do upraw na paszę. W obu przypadkach minister ustali w rozporządzeniu gatunki i warunki uzyskania płatności. Zakładane jest objęcie wsparciem pól, z których zbierane będą nasiona bobiku, grochu pastewnego (peluszki), łubinów i soi, a w odniesieniu do upraw pastewnych z tej grupy – koniczyn, lucern, seradeli, wyki oraz esparcety, komonicy, lędźwianu i nostrzyka. Ważnym warunkiem uzyskania dopłaty do uprawy roślin wysokobiałkowych na paszę będzie ich pastewne wykorzystanie. Nie mogą to być uprawy na przyoranie. Granica powierzchni, do której naliczane będą pełne stawki dopłat ma być ustalona na 75 ha, z tym że zasiewy strączkowych na nasiona ponad ten limit też uzyskają wsparcie tylko w niższej stawce, natomiast część obszaru roślin pastewnych przekraczająca 75 ha w jednym gospodarstwie już do dopłaty nie zostanie zaliczona. Przy okazji należy przypomnieć, że wsparcie do uprawy roślin wysokobiałkowych, jako jedyne wśród tytułów płatności związanych z produkcją ma ustalony, dwuprocentowy udział w puli środków przeznaczonych na płatności, co oznacza iż większa powierzchnia zasiewów w kraju zgłoszona do wsparcia w danym roku powoduje ustalenie niższych stawek hektarowych i odwrotnie.

Zaplanowane z dniem 1 października odejście od sytemu kwotowania produkcji na rynku cukru Unii Europejskiej, podobnie jak wcześniej na rynku mleka może spowodować trudne do przewidzenia skutki. Z tego względu, ważnym jest utrzymanie pomocy w postaci dopłaty do uprawy buraków cukrowych. Proponowane zmiany zmierzają do odejścia od przyznawania płatności wyłącznie do powierzchni, z której pochodzą buraki kwotowe i wprowadzenia, jako podstawy płatności, powierzchni kontraktowanej. Ustawa zakłada, że oprócz cukrowni stroną kontraktu może być również grupa lub organizacja producentów, która odbierze od rolnika buraki i przeznaczy je na produkcję cukru.

W odniesieniu do producentów pomidorów dla przetwórstwa nie przewidziano zmian w wymaganiach wobec rolników. Nadal warunkiem uzyskania dopłaty będzie posiadanie umowy z firmą przetwórczą. Ministerstwo zapowiada natomiast zmniejszenie o około jedną trzecią limitu środków kierowanych w formie tej dopłaty do rolników uprawiających pomidory. 

W sektorze produkcji zwierzęcej, bardzo istotna korekta w systemie płatności dotyczy limitu sztuk w dwóch głównych płatnościach do zwierząt gospodarskich – w dopłatach do młodego bydła i w dopłatach do krów. Dotychczas płatność w obu przypadkach była naliczana do pierwszych 30 sztuk w stadzie. Od bieżącego roku – tylko do pierwszych 20 sztuk. Ministerstwo uzasadnia, że małe stada przegrywają w konkurencji z większymi, o czym świadczy systematyczny spadek zarówno liczby stad, jak również pogłowia zwierząt w tej grupie gospodarstw. Według szacunków wsparcie po zmianach będzie wyższe dla ponad 80% rolników zajmujących się chowem młodego bydła i prawie 80% gospodarstw, w których produkowane jest mleko. Omawiana ustawa uwzględnia też niektóre postulaty rolników. Na przykład – w przypadku płatności do owiec zmieniono okres przetrzymywania zwierząt kwalifikujących się do wsparcia z jesiennego na wiosenny. Teraz płatność przysługuje do sztuk, które przebywają w stadzie od 15 marca do 15 kwietnia. 

Podobnie, jak do tej pory szczegóły dotyczące wnioskowania o przyznanie i naliczania dopłat będą znane na krótko przed terminem naboru wniosków, a stawki poszczególnych płatności zostaną ustalone i przedstawione beneficjentom wsparcia bezpośredniego dopiero po zakończeniu i podsumowaniu kolejnej akcji naboru wniosków.  

1 – Ustawa z dnia 21 października 2016 r.  o zmianie ustawy o platnosciach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego

 

opracowanie: Waldemar Janiak, Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego