W Krakowie w dniach 14–20 listopada ub.r. zrealizował wyjazd studyjny do Niemiec, Danii i Szwecji. Celem wyjazdu było zapoznanie się z nowatorskimi rozwiązaniami w zakresie gospodarki wodnej.

W wyjeździe uczestniczyło 25 osób: przedstawiciele doradztwa rolniczego, członkowie regionalnych zarządów gospodarki wodnej oraz spółek wodnych, pracownicy uczelni i instytutów badawczych, członkowie związków rolników i grup producentów rolnych, przedstawiciele fundacji i stowarzyszeń oraz samorządów terytorialnych. 

Podczas wyjazdu uczestnicy zapoznali się z przykładem renaturyzacji rzeki Hawela (Niemcy) w miejscowości Havelaue. Teren ten jest jednym z najważniejszych obszarów podmokłych w Europie Środkowej, jednak uległ on poważnej degradacji ekologicznej ze względu na budowlane plany w pobliżu rzeki. Dlatego od 2005 roku Niemiecki Związek Ochrony Przyrody (NABU) renaturyzuje Hawelę, aby ponownie przywrócić jej status naturalnego „raju” poprzez uczynienie jej bardziej atrakcyjną dla mieszkańców i gości parku przyrodniczego. Jest to przykład największego projektu tego typu w Europie i prawdopodobnie będzie służyć jako model nowego i innowacyjnego podejścia do renaturyzacji zdegradowanych jezior i rzek.

Kolejnym ciekawym elementem wyjazdu była wizyta w miejscowości Waren. Miasto to leży pośrodku Pojezierza Meklemburskiego nad jeziorem Muritz i od 2012 roku posiada oficjalnie status uzdrowiska. Jednak kuracje solankowe nie są jedyną cechą charakterystyczną tej miejscowości. Znajduje się tam bowiem pierwsza w Niemczech ciepłownia geotermalna. Wody podziemne wydobywane są na powierzchnię za pomocą pompy głębinowej. W wymienniku ciepła pobrana zostaje energia cieplna z wód geotermalnych, następnie surowiec ten, o niższej już temperaturze, zostaje z powrotem wprowadzony do górotworu. Zabieg ten pozwala spełnić reżim hydrauliczny złoża, gwarantując możliwość jego długotrwałej eksploatacji i odnawialności zasobów. Ma on również walor ekologiczny – wprowadzenie wysokomineralizowanych, np. silnie zasolonych wód do pierwotnego środowiska, pozwala uniknąć utylizacji na powierzchni ziemi.

Z Niemiec uczestnicy udali się promem do Danii. Kraj ten charakteryzuje się intensywną produkcją zwierzęcą, głównie mięsa wieprzowego (średnio 6 sztuk na każdego Duńczyka) oraz mleka. Produkcja zwierzęca daje ok.70% łącznej wartości sprzedaży z gospodarstw rolnych. W produkcji roślinnej dominuje tam uprawa pszenicy, jęczmienia, ziemniaków oraz buraków cukrowych. Przedstawiciel wydziału odpowiedzialnego za gospodarkę wodną w Kopenhadze przedstawił jak miasto broni się przed powodzią oraz skutkami występowania deszczy nawalnych poprzez zastosowanie zapór kamiennych oraz wałów przeciwpowodziowych. Zwrócił również uwagę na to, że miasto posiada system ostrzegania mieszkańców przed nawalnymi deszczami – po zarejestrowaniu się na stronie i podaniu numeru telefonu, otrzymuje się informację nt. zagrożeń od służb miasta.

Ostatni kraj – Szwecja, to przykład państwa, gdzie rolnictwo zaspokaja potrzeby wewnętrzne kraju mimo niewielkiej powierzchni gruntów ornych, sadów oraz użytków zielonych. Podstawą rolnictwa jest tam hodowla bydła mlecznego, trzody chlewnej, owiec oraz drobiu, a poza kołem podbiegunowym chów reniferów. Ważnym elementem gospodarki jest tam nowoczesne i racjonalne leśnictwo. Szwecja posiada ok. 27 mln ha porośniętych lasami (w Polsce 9,4 mln ha). Uczestnicy wyjazdu zapoznali się z metodami nawadniania w gospodarstwach rolnych oraz oczyszczania ścieków w regionie Skania. Omówiono też turystyczne wykorzystanie naturalnego zbiornika wodnego na przykładzie jeziora Ivosjon. Rzeczna sieć w tym państwie jest bardzo gęsta. Dlatego 44% energii elektrycznej wytwarzane jest w elektrowniach wodnych, które głównie znajdują się na północy Szwecji. Pozostała energia czerpana jest z elektrowni jądrowych (26%), ze spalarni (22%) oraz elektrowni wiatrowych (8%). Uczestnicy wyjazdu mieli również możliwość zobaczenia na własne oczy jak odbywa się praca w takich elektrowniach wodnych na rzece Ronnebyån i Mörrumsån (Region Blekinge). Pracownik zakładu elektrowni przeprowadził krótką prezentacją, na której zobrazował uczestnikom zasady pozyskiwania energii wodnej, a później oprowadził po zakładzie.

Innowacyjne działania zaprezentowane podczas wyjazdu studyjnego wzbudziły zainteresowanie, liczymy na  korzyści z ewentualnego przeniesienia ich na rynek polski.          

Wyjazd został zrealizowany w ramach Planu Operacyjnego Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich na lata 2016–2017 w zakresie Sieci na Rzecz Innowacji w Rolnictwie i na obszarach wiejskich (SIR).

Ciepłownia geotermalna Waren

Elektrownia wodna Szwecja

Tekst i fot. Agnieszka Szczepańska, Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego