Praca w gospodarstwie rolnym jest trudna, różnorodna, wymagająca posiadania szerokiego zakresu umiejętności. Wykonywana jest nie tylko w obejściu i budynku gospodarczym, ale i na polu uprawnym. Towarzyszy jej wiele zagrożeń zdrowotnych. Rolnik wykonuje codziennie kilka lub nawet kilkanaście różnych prac. Przy takiej różnorodności łatwo o wypadek. Zagrożenia towarzyszące rolnikom można podzielić na kilka kategorii.

Zagrożenia chemiczne

Do zagrożeń chemicznych zaliczamy kontakt ze środkami ochrony roślin, nawozami sztucznymi, paliwami i smarami. Działają one bardzo niekorzystnie na organizm człowieka, powodując zatrucia.

Zagrożenia pyłowe

To przede wszystkim choroby dróg oddechowych i płuc wywołane szkodliwym działaniem pyłów powstałych w procesach mielenia, szlifowania, kruszenia, bronowania, młócenia, cięcia drewna, siewu.

Zagrożenia mechaniczne

Zagrożenia mechaniczne są powodowane przez maszyny i środki transportowe w wyniku niewłaściwego ich użytkowania lub awarii, wystające elementy konstrukcji i budowli, spadające przedmioty, śliskie nierówne powierzchnie, żywe zwierzęta. Skutkami najczęściej są urazy ciała, a niekiedy nawet śmierć.

Zagrożenia biologiczne

Zagrożenia biologiczne są powszechne w środowisku rolniczym. Powodowane są przez makro- i mikroorganizmy oraz wytwarzane przez nie substancje (bakterie, wirusy, grzyby, toksyny, alergeny), które oddziałują na układ oddechowy i skórę. Podczas wykonywania wielu prac rolnik jest narażony na działanie czynników zakaźnych pochodzenia zwierzęcego oraz na alergie i toksyny produkowane przez rośliny uprawne. Aby zapobiec szkodliwemu działaniu czynników biologicznych, należy dbać o czystość i sprawną wentylację pomieszczeń inwentarskich oraz magazynów zbóż i słomy.

Zagrożenia pogodowe

Podczas wykonywania prac w gospodarstwie rolnicy narażeni są na zmienne warunki pogodowe, często o niekorzystnym wpływie na człowieka. Należą do nich przede wszystkim opady atmosferyczne, zmiany temperatur, zmienna wilgotność powietrza.

Zagrożenie prądem elektrycznym

Zły stan instalacji elektrycznych w pomieszczeniach gospodarskich lub używanie wadliwych i nieodpowiednich urządzeń może być przyczyną wypadków lub chorób. Porażenia i poparzenia prądem często są wynikiem lekkomyślności i braku wiedzy o zagrożeniach.

Zagrożenie hałasem

Hałas należy do głównych czynników szkodliwych występujących w pracy rolnika i towarzyszy mu praktycznie zawsze. Hałas generowany jest w wyniku pracy maszyn i urządzeń obecnych w każdym gospodarstwie rolnym. Jeżeli hałas przekracza dopuszczalne normy, należy stosować ochronniki słuchu, odpowiednio dopasowane do poziomu hałasu.

Dodatkowe zagrożenie stwarzają osoby znajdujące się w gospodarstwie, które nie uczestniczą w pracy, a swoim postępowaniem mogą narazić siebie i innych na niebezpieczeństwo.

Rolnicy dwa razy częściej niż inne grupy zawodowe ulegają wypadkom. W większości przypadków można by im zapobiec, dzięki przestrzeganiu podstawowych zasad bezpieczeństwa. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na stan techniczny maszyn i urządzeń, dróg ewakuacyjnych, budynków gospodarskich oraz wyposażenie przeciwpożarowe i apteczki pierwszej pomocy.

Obowiązkiem rolnika jest zapewnienie bezpieczeństwa sobie i innym osobom pracującym oraz przebywającym na terenie gospodarstwa.

Dorota Drzazga, Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego 

Fot. L. Piechocki