W latach 2014 i 2015 w Polsce stwierdzono w sumie 3 ogniska ASF u świń oraz 38 przypadków ASF u dzików.

W ramach monitoringu prowadzonego w latach 2011- 2015 wyniki dodatnie w kierunku ASF stwierdzono w latach2014-2015 u-70dzików i 11świń. ASF stwierdzono u dzików padłych - w 27 przypadkach-odstrzelonych w11 przypadkach Dane z monitoringu są jednym ze źródeł informacji na temat dynamiki rozprzestrzeniania ASF-w 2014 i 2015 r. Nie doszło do rozprzestrzenienia na dużą skalę. Aktualna sytuacja epizootyczna jest stabilna, ale istnieje pewne ryzyko dalszego rozprzestrzeniania.

W Polsce badania monitoringowe w zakresie ASF zostały wdrożone w 2011 r. Do

chwili obecnej przebadano przeszło 17000 zwierząt. W związku z niekorzystną sytuacją epidemiologiczną w zakresie ASF za wschodnią granicą kraju niezbędne jest zintensyfikowanie działań szkoleniowych wśród hodowców i producentów świń ponieważ

sukces w obronie kraju przed ASF zależy w istotnym stopniu od poziomu ich świadomości.

Czynnik etiologiczny

Czynnikiem etiologicznym choroby jest wirus ASF, który namnaża się przede wszystkim w

Komórkach odpornościowych. Na szczególne podkreślenie zasługuje znaczna oporność wirusa ASF na działanie czynników środowiskowych np. temperatury czy czynników chemicznych. Przykładowo w mięsie mrożonym od świń zakażonych wirus przeżywa 1000 dni, w mięsie suszonym -300 dni, w mięsie solonym 182 dni, a w mięsie mielonym 105 dni. We krwi przechowywanej w temperaturze pokojowej zarazek utrzymuje się w stanie zakaźnym przez 10-18 tyg., a w kale -11 dni. Wirus ASF jest także oporny na wysychanie i gnicie. Na terenie Hiszpanii stwierdzono obecność zakaźnego wirusa w zagrodach, w wybito zwierzęta 4 miesiące wcześniej, w gnijących zwłokach pozostawionych w temperaturze pokojowej zachował on żywotność przez 18 tygodni, zaś w śledzionie zakopanej w ziemi przez 280 dni. W niskiej temperaturze wirus ASF jest żywotny i zjadliwy przez kilka lat, ciepło natomiast niszczy go relatywnie szybko: w temperaturze 55° C ginie po 45 min., a w temperaturze 60°C po 20-30 minutach.

 

Rozprzestrzenianie ASF jest możliwe w drodze:

  1.  Przemieszczeń zwierząt dzikich (małe stada , pojedyncze osobniki)
  2. Przewożenia żywności pochodzenia zwierzęcego przez osoby wkraczające na terytorium UE Resztki żywności mogą zostać wyrzucone (ryzyko zarażenia dzików) lub posłużą do skarmiania świń. Przemyt żywności
  3. Przemieszczeń środków transportu m.in. pojazdów do przewozu zwierząt ,paszy , żywności (mięsa)wjeżdżających z krajów i rejonów występowania ASF jeśli nie są przestrzegane zasady bioasekuracji
  4. Przemieszczania zakażonych zwierząt lub mięsa zawierającego wirus (lub skażonego wirusem) m.in. w drodze nielegalnego przemieszczania świń z obszarów objętych restrykcjami albo nielegalnego wywozu tusz dzików z tych obszarów (bez badań)

 

 

Zwalczanie:

Dotychczas nie opracowano szczepionki przeciw ASF.

Aktualnie zwalczanie choroby odbywa się wyłącznie metodami administracyjnymi poprzez wybijanie zwierząt chorych oraz znajdujących się w strefie zapowietrzonej.

Zwalczanie ASF polega w pierwszej kolejności na uniemożliwieniu wprowadzenia

wirusa ASF na obszar kraju

Wprowadzenie ASFV do Polski jest możliwe poprzez:

1. przewożenie (przemyt) żywności przez osoby zza wschodniej granicy

2. skarmianie świń resztkami (małe stada);

3. środki transportu;

4. migrację zwierząt dzikich -zagrożenie głównie dotyczy woj. wschodnich (małe stada).

W przypadku przedostania się wirusa ASF na obszar kraju najważniejszym jest nie dopuszczenie do zawleczenia wirusa do stada świń.

Za ochronę stada przed ASFV odpowiada właściciel gospodarstwa.

Aby nie dopuścić do wejścia wirusa do stada świń hodowca powinien bardzo solidnie

zabezpieczyć chlewnię poprzez odpowiednie jej ogrodzenie, uniemożliwiające kontakt świń z dzikami, nie wpuszczanie na teren gospodarstwa pojazdów oraz postronnych osób, pilnowanie zmiany obuwia i odzieży przez osoby, które muszą wejść do chlewni, nie wykorzystywanie jako ściółki zanieczyszczonej słomy, etc.).

Bardzo ważnym źródłem zarazy jest mięso, produkty mięsne oraz nie gotowane odpadki kuchenne i poubojowe, pochodzące od świń chorych lub nosicieli.

Z tego powodu należy bezwzględnie przestrzegać zakazu skarmiania zlewek kuchennych. Hodowcy świń nie powinni brać udziału w polowaniach, a jeśli to robią powinni koniecznie pamiętać o dezynfekcji sprzętu łowieckiego. W związku z zagrożeniem ASF właściciel powinien codziennie wnikliwie obserwować swoje świnie, włącznie z oceną apetytu i objawów gorączki. Jeżeli hodowca stwierdza objawy zwiększonych zachorowań i padnięć świń, natychmiast powinien zawiadomić powiatowego lekarza weterynarii, bezpośrednio lub za pośrednictwem swojego lekarza, wójta lub burmistrza .Należy podkreślić, że właściciele świń nie powinni obawiać się zgłaszania podejrzanych przypadków zachorowań świń ponieważ w przypadku stwierdzenia ASF i likwidacji stada właściciel otrzymuje pełne odszkodowanie z budżetu państw.

Z uwagi na niekorzystną sytuację epidemiologiczną w zakresie ASF obserwowaną za

naszą wschodnią granicą oraz na potwierdzenie 2 ognisk choroby w Polsce hodowcy

i producenci świń muszą dysponować niezbędną wiedzą w omawianym zakresie oraz

zachować szczególną czujność i ostrożność.

Niezbędna jest ścisła współpraca wszystkich (służby, inspekcje, straże, administracja rządowa i samorządowa, myśliwi, organizacje branżowe, hodowcy) w celu niedopuszczenia do rozprzestrzeniania ASF

 

Opracowano na podstawie: seminarium  PIWet  Puławy 20.04.2015r.

 

                                                                                                                                             Opracowali:

                                                                                                                                             Stanisław Piątkowski Zbigniew Szemczak